Deze website is verhuisd naar www.mettenta.com/site/ Je vindt hier enkel nog mijn vroegere taaltips.

Over sinaasappelsap en Japanners

Over sinaasappelsap en Japanners

Is het mogelijk dat de taal die je spreekt een invloed heeft op de manier waarop je denkt? Het is een vraag waar linguïsten al veel tijd en energie ingestoken hebben en waarover de meningen verdeeld zijn.

Guy Deutscher vindt dat er inderdaad een invloed is en wil de lezer hiervan overtuigen in het boek “Through the language glass” (vertaald als “Door de bril van de taal” door Felix van de Laar).

Zelf heb ik dit boek met veel plezier gelezen: ik vond het interessant, uitgebreid, goed geschreven en verrassend. Ik wil hier geen recensie opstellen (die zijn er al genoeg; zie onderaan), maar geef toch even mee dat ik het de moeite waard vind om te lezen voor wie geïnteresseerd is in taal.

Wat wil ik dan wel doen met dit artikel als het geen recensie is? Gewoon een aantal bedenkingen meegeven die ik had tijdens het lezen…

 

1.    Over sinaasappelsap

De auteur beschrijft hoe we dingen een kleur toekennen die eigenlijk niet overeenkomt met de werkelijkheid. Waarom noemen we witte wijn bijvoorbeeld wit, terwijl het eerder gelig is? En waarom noemen de Italianen het eigeel rood (il rosso)? Hij voegt daar ook aan toe dat Engelstaligen sinaasappelsap de kleur oranje geven, terwijl dat eigenlijk geel is.

Ik vraag me hierbij af of dit niet meer te maken heeft met de oorsprong van de naam die zij aan het drankje geven: orange juice. Dat de kleuraanduiding voor het gemak gekoppeld wordt aan het stuk fruit dat wel oranje is.

 

2.    Over andere talen leren

Deutscher schrijft dat je moedertaal bepaalt hoe moeilijk het is om een andere taal te leren. Zweeds is een fluitje van een cent als je Noors bent en Spaans is dat ook voor Italianen, maar geen van beide is gemakkelijk als je van oorsprong Engelstalig bent.

Spaans en Italiaans hebben inderdaad heel wat met elkaar gemeen: de grammatica is vergelijkbaar en vele woorden hebben dezelfde oorsprong. Maar er zijn evengoed verschillen in woordenschat of vervoegingen.

Zelf heb ik – al een hele tijd geleden – drie jaar Italiaans gestudeerd op de hogeschool en door de vele driloefeningen heb ik hiervan nog steeds een beperkte kennis. Momenteel ben ik bezig met een cursus Spaans en die resterende kennis van het Italiaans is hierbij geen zegen. Zo schreef ik op mijn examen ‘vado’ in plaats van ‘voy’ en ‘moltos’ in plaats van ‘muchos’. Ik hoor ook meermaals twee Italiaanse klasgenoten zuchten tijdens de les, omdat ze weer maar eens moeite hebben met de verschillen die ze maar niet onder de knie krijgen. Een fluitje van een cent? Toch niet.

 

3.    Over mannelijke en vrouwelijke associaties

Experimenten wijzen erop dat sprekers van talen die een woordgeslacht geven aan voorwerpen, die dingen ook mannelijke of vrouwelijke eigenschappen toekennen. In het Engels is dat niet het geval, omdat daar voorwerpen gewoon ‘it’ zijn.

Deutscher zegt dat als er eens een vrouwelijke of mannelijke associatie is met een woord, het zeer moeilijk is om die weg te krijgen. Dat zal wel, maar toch moest ik even aan het Nederlands denken. Ik heb altijd al moeite gehad met de woordgeslachten en moet altijd een dubbele controle uitvoeren in het woordenboek.

Zou het dan kunnen dat in sommige talen de associatie niet zo sterk is of ligt het gewoon aan mij?

 

4.    Over gekke Japanners

Er wordt een anekdote verteld waar ik geen bedenkingen bij heb, maar dat ik gewoon amusant vind om na te vertellen.

Wie goed oplet, ziet dat de groene kleur van de verkeerslichten in Japan een beetje verschilt van de kleur in andere landen: de tint is eerder blauw.

Dat komt omdat in het Japans vroeger het woord ao gebruikt werd voor zowel groen als blauw. In de moderne taal wordt ao daarentegen beperkt tot de blauwe kleuren; de term voor groen is midori. Toen de eerste verkeerslichten geïnstalleerd werden, was het groen hetzelfde als op andere plaatsen in de wereld, maar kreeg het toch de naam ao shingoo.

De associatie tussen ao en groen was in het begin nog aanwezig, maar mettertijd verdween die en was aoniet meer de beste keuze. Je zou dan natuurlijk gewoon het woord kunnen veranderen naar midori, maar in plaats daarvan hebben de Japanners gewoon de kleur van het licht aangepast, zodat het beter bij de term ao past.

En hier dus nog een aantal recensies voor wie graag wat opinies over het volledige werk leest: